مدیر سایت     تاریخ و زمان درج     1399/10/25     15:47:27 انتشار این فایل

هنر گلیم بافی (بخش دوم)

هنر گلیم بافی (بخش دوم)

در بیشتر دشتهاى حاصلخیز آسیاى مرکزى و آفریقاى شمالى پنبه خود بخود می روید. در عصر حاضر کشاورزان پنبه را براى تجارت کشت مى کنند. اختصاصات و امکانات پنبه از پشم بیشتر است. پنبه به وفور کشت مى شود و الیاف آن بسیار مستحکم است. آنرا با قطر کم مى تابند تا براى بافتها ظریف مناسب باشد. قسمت اعظم تارهاى بافندگى از نخ پنبه فراهم مى شود. پنبه برخلاف پشم سفید شفافیت اولیه اش را از دست دهد. اما رنگ را به خوبى پشم جذب نمى کند.

در دورهٔ صفوى در کارگاه هاى صحنه و سنندج، گلیم ابریشمى تولید مى شود؛ اما امروز جز در منطقهٔ قیصرى در آناتومی، از ابریشم در بافت گلیم استفاده نمى شود. بافندههاى عشایر و صحرانشین علاقه زیادى به تزئین گلیم بافتهایشان دارند که با زینت آلات کمیاب و غیرعادى مانند الیاف فلزى و مصنوعی، مُهره، صدف و سکه انجام مىگیرد.

بافندگى
دارهاى گلیم بافى بسیار ساده است. اما سادگى آنها ارتباط چندانى با نوع بافتى که به وسیله آنها تولید مى شود ندارد. بافت هاى پیچیده نیز با دارهاى ساده انجام مى شود.
بافندگى بنا بر سنت ، به عهدهٔ زنان است. مردان اغلب در برپا کردن دارها و چله کشى با زنان همراهى مى کنند. اخیراً مردان بسیار جوان نیز در بافتن گلیم براى فروش مشارکت دارند. در گلیم بافى بیشتر از دارهاى خوابیده استفاده مى شود. هر قبیله و منطقه از ابزارآلات مختلفى استفاده مى کند. ابزار بافندگى را بافنده یا در خانه خود مى سازد یا از بازارهاى محلى تهیه مى کند. شانه ها براى کوبیدن پودها و ترتیب فاصلهٔ تارها بکار مى رود و تماماً از چوب و یا از دندانه هاى بلند فلزى ساخته مى شود. کجو و هاف (چوبى براى جدا ساختن بیشتر تارها) را از چوب صاف و صیقلى مى سازند. قیچى و چاقو را یا آهنگرهاى محلى مىسازند، یا پیشهوران سیار.

هدف اصلى بافندهٔ گلیم همزمان با آفرینش نقشهاى زیبا و رنگارنگ با نخهاى پشمى نمایان بر سطح گلیم، پدید آوردن زیراندازى محکم و بادوام است.
ساده ترین نوع بافت، بافت متعادل است که تاروپودها از زیر و روى یکدیگر رد شده و درهم بافته مىشود. این نوع بافت معمولاً تکرنگ است و جنبهٔ تزئینى ندارد. این بافت گاهى روى کناره هاى غیرتزئینى قالى هاى گلیم باف، گره باف و در آستر خورجینها دیده مى شود.

بافت متعادل
در بافت پود رو تعداد پودها بیش از تارهاست و تارها دیده نمى شود و رنگ این نوع گلیم را پودها تعیین مى کند. این شیوه بطور گسترده در گلیم بافى مناطق مختلف جهان استفاده مى شود. این نوع بافت در کناره هاى گلیم دیده مى شود.

بافت پودرو

بافت تار رو یا جاجیمباف، عکس پود رو است. از شیوه هاى دیگر بافت گلیم، اُریبباف است. بافت چاکدار شیوۀ دیگرى است که بسیار متداو لاست و تا حدود ۲۰ سال پیش تنها شاخص گلیم ها بوده است. شیوههاى بافت بسیار متنوع و پیچیدهاى در بافت گلیم وجود دارد مثل گلیم باف با پود معلق، جاجیمباف با تار معلق، پیچباف، بافت چرخان، گلیمباف جفت قلاب و

بافت اریب

بافت چاک دار

از مهمترین عوامل در استحکام و کیفیت و زیبایى گلیم، پرداخت نهایى است. شیوهٔ بستن انتهاى پودهاى منقطع، استحکام شیرازهها و نوع رنگى که در آنها بکار مى رود، بافت و تزئین کنارههاى عرضى گلیم، نحوهٔ بستن ریشه ها و وجود زیورآلات اضافى همگى به تکمیل دستباف مى انجامد.

 

گلیم ایران
پس از قرن هیجدهم و نوزدهم، کلکسیونرهاى غربى فرش به جاى استفاده از ترکیه، کلمهٔ پرشیا را براى مشرق زمین بکار بردند. این سرزمین که بنام ایران قرار گرفت با فرشهاى گران قیمت و تجملى که براى قصرهاى ایران بافته شده بود، رفته رفته توجه ثروتمندان اروپایى را جلب کرد. و به عنوان اشیایى مُد روز و شرقى جزء لاینفک خانه هاى بزرگ آنها شده و به تدریج با افزایش حجم تقاضا، شبکهاى از دلالان و فروشندگان فرش ایران و بازارهاى دنیا پدید آمده اما گلیم هاى ایرانى به خاطر سادگى در مواد، بافت و طرح چندان مورد توجه اروپائیان و امریکائیان قرار نمى گرفت. اما کنجکاوى و اشتیاق گروه کوچکى از جمع آورندگان و فروشندگان آگاه غربی، راه ورود گلیمهاى ایرانى را در دهههاى ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ به مغرب زمین باز کرد. اما باز هم تعداد محدودى از گلیم ها در نمایشگاه هاى هنرى و بومى در معرض نمایش قرار گرفت. اما کیفیت قوى طرح و رنگ در گلیمهاى قشقایى و لر که مربوط به جنوب و جنوب غربى ایران بود، کار خود را کرد و بسیارى از علاقمندان گلیم را براى تزئین و دیوارآویزهاى بزرگ بکار گرفتند. و این علاقه رو به فزونى گذاشت و در طول بیست سال اخیر انواع بسیار گوناگونى از گلیم هاى ایرانى وارد کشورهاى غربى شد.

اما تحولات گوناگون شصت و چند سال اخیر در سرزمینهاى بافنده گلیم، آثار نامطلوبى بر تولید سنتى این نوع دستبافت باقى گذارد؛ که بیشتر در گلیمهاى جدید دیده مىشود، که بنا بر تقاضاى خریداران غربى بافته مىشود. کارهاى سفارشى و تولیدات انبوه تجاری، تمایل و نیاز را به بافت گلیم به سبک قبیلهاى و روستایى از بین برده است. گلیمهاى ایران نسبت به گلیمهاى ترک و آفریقاى شمالى از تنوع و گوناگونى بیشترى برخوردار است. تعداد قبایل و ریشههاى متفاوت آنها در ایران بسیار است.

در طول قرنهاى متوالی، سلطنتها و دولتهاى گوناگون با فتوحات تاخت و تازهاى خود و بیرون راندن اهالى بومى و جایگزین کردن انسانهایى از کشورهاى دوردست، چون مغولستان و یونان، نوعى هرج و مرج در بافت سنتى کشور پدید آوردند. اغتشاشاتى که در اثر نفوذ فرهنگهاى مختلف و جابجایى قبایل چادرنشین در مرزهاى ملى و بین المللى پدید آمده موجب شد تا تخمین ریشهٔ اصلى بعضى قبایل مشکل شود و خریداران ترجیح دهند براى تشخیص محل دقیق بافت گلیم ها، آنها را مستقیماً از بافنده خریدارى کنند. نامگذارى ها نیز مشکلات بیشترى در این رابطه ایجاد کرده است. مثلاً یک گلیم مىتواند بنام قبیلهاى که در آن بافته شده، شهرى که در آن پیدا شده، یا سبکى که در بافت آن بکار رفته نامگذارى شود. از طرفى بافندگان این گلیم ها ممکن است با افراد قبایل دیگر ازدواج کنند و ریشهٔ قبیله اى مشخصى نداشته باشند.

بازگشت

هنر گلیم بافی (بخش دوم)

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی

نظرات کاربران
نام:  
ایمیل:  
متن دیدگاه:

 

فروشگاه اینترنتی صنایع دستی شُوال

فروشگاه صنایع دستی شُوال بعنوان اولین فروشگاه آنلاین صنایع دستی استان زنجان ، بزرگترین مرجع عرضه هنر دست اساتید زنجانی است . شُوال با گردآوری مجموعه ای کم نظیر از محصولات صنایع دستی استان زنجان که حاصل ساعت ها تلاش و ذوق هنرمندان است سعی بر این دارد که مشتریان نگرانی از بابت اصالت کالا نداشته و با آشتی دوباره برای استفاده از صنایع دستی ایران ، خانواده های ایرانی را با این هنر کم نظیر مانوس کند. در این راستا سعی شده تا با فروش محصولاتی همچون : ظروف مسی از قبیل ظروف کاملاً دست ساز تا ظروف نیمه چکشی، و چاقوی زنجان نظیر، چاقوهای کلکسیونی ، قلم تراش ، کاردآشپزخانه و ... خریدی مطمئن در کمترین زمان برای خریداران میسر شود. امیدواریم با همراهی شما خریدی لذت بخش را فراهم سازیم .