مدیر سایت     تاریخ و زمان درج     1399/10/26     11:31:17 انتشار این فایل

هنر گلیم بافی (بخش سوم)

هنر گلیم بافی (بخش سوم)

کُردها
از دیدگاه نژاد شناسی، کردها مانند دیگر مردمان این سرزمین – پشتوها و بلوچها – ایرانى هستند. تبعیدها، کوچها و ازدواج ها در میان قبایل مختلف، در طول هزار سال گذشتند. کردها را به گروه هایى با عقاید و سنتهاى متفاوت تقسیم کرده است. پراکندگى جمعیت کردها، تأثیرى مستقیم بر روى تاریخ آنها گذاشته است. اکثر کردها در استانهاى کردستان و کرمانشاه زندگى مىکنند. قبایل بزرگى از کردها در نواحى دور شمال شرقى ایران در رشته کوههاى  کوپت داغ،  خراسان و تعداد کمى در نواحى غربى تاکستان و جنوب شرقى ایران میان بلوچها سکونت دارند.

به دلیل پراکندگى گستردۀ کردها، اختلاف زیادى نیز در گلیم هاى آنها وجود دارد. این اختلافات در طرح، بافت، مواد به کار رفته، اندازه و رنگ به چشم مى خورد.
مشهورترین گلیمهاى کردستان صحنه است که در حال حاضر شامل سنندج و اطراف آن مى شود. صحنه همیشه مرکز کارگاه هاى تولید قالى و گلیم کردستان به شمار مىرفته است. گلیم هاى صحنه چه از نظر سنى و چه از لحاظ زیبایىشناسى با دیگر گلیم هاى قبایل کرد تفاوت دارد و بیش از گلیم هاى دیگر به فرشهاى گره دار ایرانى شبیه است.

صحنه : ۹۹/۰ × ۹۸/۱ متر

طرح متن در گلیم هاى صحنه تکرار بى انتهایى از طرحهاى گلدار است و یا طرحى گلدار در داخل ترنج میانى است. این گلیم ها معمولاً کوچک و مستطیل شکل هستند. البته در اندازه بزرگ و دایره شکل نیز بافته مى شوند. رنگ ها غالباً آبی، قرمز و سفید است. تارها معمولاً از نخ و پودها غالباً از رشته هاى پشمین، ابریشمى و اخیراً پلى کروم ابریشمین است. گلیم هاى صحنه به خاطر ظرافت و زیبایى خود شهرت خاصى دارند.

جزئیات گلیم

بیجار منطقه و شهرى تجارى در حاشیهٔ کردستان است که گلیم بافتهایى به این نام دارد، که مربوط به خود شهر و چهل روستاى اطراف آن است. گلیم بیجار طویل و باریک است و در آن از ترنج هاى رنگین مثلثى شکل یا لوزى شکل استفاده مى شود. یکى از زیباترین و جالبترین ویژگى هاى بعضى از این گلیم ها، بافت انسان و حیوان در متن یا حاشیهٔ آنها است.
کردهاى خراسان در دست بافتهاى خود از طرح ها، رنگها و فنون بسیار متنوعى استفاده مى کنند. گلیم ها غالباً پیچ باف است و رنگهاى ملایم و تا حدى تیره در آنها به کار رفته است. این گلیم ها درخشش و زندگى گلیمهاى شمال غربى ایران را ندارد.

بیجار از مراکز بافندگى مهمى است که گروه هاى قبیله اى گوناگون در آن زندگى مى کنند.این گلیم مى تواند مربوط به شاهسون یا قبایل دیگرى از شمال غربى ایران باشد ، اما رنگ و نگاره هاى خاص آن ترجیحاٌ متعلق به کردستان است.

بیجار کرد : ۸۳/۰ × ۴۹/۴ متر

بیجار کرد : ۴۴/۱ × ۲۷/۳ متر

پشم گلیم بیجار زبر ، ضخیم وصورتى رنگ است. این رنگ از ریشه هاى روناس و آب دوغ تهیه مى شود . طرح هایى که به اشکال انسانى و حیوانى شباهت دارد در کناره هاى متن به چشم مى خورد ، از ویژگى هاى دست بافت هاى کرد است .بنا بر عقیده بازاریان ، این طرح ها عروس و داماد را در مراسم عروسى و آرزوى آنان را براى رسیدن به خوشبختى نشان مى دهد.
کردهاى خراسان رواندازى مربوط به نواحى قوچان و بجنورد در شمال غربى مشهد. این رو تختى در اواخر قرن نوزدهم، در دو تکه بافته شده و بر روى زمینهاى ساده و یک دست، پودهاى اضافه شده عبارت است از ریشه هاى طویل و منگوله هاى تزئینى در دو طرف روانداز.

کردهاى خراسان(۱۴/۱×۲۱/۲متر)

لُرها
قبایل لُر از مرز ایران و عراق گرفته تا شهر کرمانشاه واقع در شمال لُرستان و جنوب کردستان و از دامنه هاى زاگرس گرفته تا جلگه هاى مرتفع خلیج در نزدیکى شیراز، در همه جا پراکنده هستند. تا همین اواخر بافتهاى قبایل لُر با صنایع دستى دیگر نواحى جنوبى اشتباه مى شد. تنها در چند دههٔ اخیر بود که مشخص شد بسیارى از گلیم هاى قشقایى در واقع لُر بوده و لُرها تمام طرحهاى خود را از دست بافتهاى قشقایى اقتباس نکرده اند بلکه در واقع لُرها بیشترین تأثیر را بر طرحهاى قشقایى گذاشته اند. زیر بنا به عقیدهٔ مورخین، قدمت تاریخى لُرها بسیار بیشتر از قشقایى ها است. آنچه دربارهٔ تفاوت هاى این دو نوع گلیم مى توان گفت اینکه: پشم منسوجات لُر در بافت زبرتر است و موقع لمس کردن ضخیمتر به نظر مى رسد و تارهاى به کار رفته در آنها از پشم قهوهاى است، در صورتى که در گلیم هاى قشقاقى از پشمهاى سفید استفاده مى شود. رنگ گلیمهاى لُر تیرهتر و از تنوع رنگ محدودترى برخوردار است. ترکیب بندى قالىهاى لُر نسبت به کارهاى قشقایى پیچیدگى کمترى دارد. متنها مشخص و ساده بوده، قسمتهاى فرعى آن بدون هیچ زینتى از متن اصلى جدا شده و داراى حاشیه هایى بسیار ساده است.

بافندگان ، زمینه گلیم را به نوارهاى رنگین و نگاره هاى پراکنده تقسیم کرده اند. متن مرکزى با حاشیهاى شطرنجى احاطه شده است. نگاره ترکى که در داخل هر یک از ترنج ها به چشم مى خورد ، در بسیارى از گلیمها وجود دارد.

بعضى از گلیم ها ، من جمله کارهاى قشقایى و لر ، از یکدیگر به سختى قابل تشخیص است. پشم به کار رفته در این گلیم نسبتاً ضخیم و فاقد درخشندگى و مرغوبیت دست بافتهاى قشقایى است. رنگها تیره تر است و از زرد کم رنگ و قهوه اى در این گلیم بیشتر استفاده شده است. تارها پشمى و قهوهاى رنگ است و ریشه ها باموى اسب یا بز بافته شده است .

لر : ۵۱/۱ × ۱۸/۲ متر

لر : ۴۴/۱ × ۶۶/۲ متر

بازگشت

هنر گلیم بافی (بخش سوم)

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی

نظرات کاربران
نام:  
ایمیل:  
متن دیدگاه:

 

فروشگاه اینترنتی صنایع دستی شُوال

فروشگاه صنایع دستی شُوال بعنوان اولین فروشگاه آنلاین صنایع دستی استان زنجان ، بزرگترین مرجع عرضه هنر دست اساتید زنجانی است . شُوال با گردآوری مجموعه ای کم نظیر از محصولات صنایع دستی استان زنجان که حاصل ساعت ها تلاش و ذوق هنرمندان است سعی بر این دارد که مشتریان نگرانی از بابت اصالت کالا نداشته و با آشتی دوباره برای استفاده از صنایع دستی ایران ، خانواده های ایرانی را با این هنر کم نظیر مانوس کند. در این راستا سعی شده تا با فروش محصولاتی همچون : ظروف مسی از قبیل ظروف کاملاً دست ساز تا ظروف نیمه چکشی، و چاقوی زنجان نظیر، چاقوهای کلکسیونی ، قلم تراش ، کاردآشپزخانه و ... خریدی مطمئن در کمترین زمان برای خریداران میسر شود. امیدواریم با همراهی شما خریدی لذت بخش را فراهم سازیم .