عنوان مقاله
روابط عمومی     تاریخ و زمان درج     1394/10/06     21:16:48 انتشار این فایل

مسگری صنعتی در گذشته و هنری برای امروز

مسگری صنعتی در گذشته و هنری برای امروز

تاریخچه:

 

 بشر بعد از سنگ و گل، برای رفع سایر نیازهایش به فلز روی آورد، در بین فلزات مس زودتر از بقیه فلزات بکار رفت زیرا بصورت خالص در طبیعت یافت می شد و استخراج و بهره برداری از آن ساده بود. درخشش و جلای مس خالص و رنگ جالب توجه سنگهای معدنی از دیگر علل کاربرد آن در طول اعصار گذشته می باشد.به نقل از برخی منابع، قدمت استفاده از مس بر اساس مدارک و شواهد باستانشناسی به 9500 ق.م می رسد و تا قبل از هزاره 5 ق.م(کشف ذوب مس) بصورت خالص بکار رفته و از شیوه چکش کاری سرد برای شکل دادن به آن استفاده می شده. امروزه با استناد به مدارک غیرقابل انکار که از گوشه کنار ایران یافت شده،می توان شمال و مرکز ایران را جزء  قدیمی ترین مراکز فلزکاری جهان و نیز فلزکاران ایران از پیشگامان کشف ذوب مس در جهان باستان دانست که فراوانی معادن مس در ایران ، مؤید این نکته است . با توجه به کشف کوره ذوب مس در سگز آباد قزوین واقع در ((تپه قبرستان)) ، توسط ((دکتر مجدزاده)) ،  و نزدیک بودن این منطقه از لحاظ جغرافیایی به زنجان ، که احتمالاً اولین کوره ذوب مس  می باشد و نیز وجود معادن بزرگ مس در منطقه نظیر معدن مس ((رشید آباد)) می توان به قدمت استفاده از این فلز در زنجان پی برد.

دوره اسلامی:

با ممنوعيت استفاده از طلا و نقره براي ساخت ظروف در دوره اسلامي ، روند استفاده از فلزاتي چون مس به دليل اينکه مس فلزي چکش خوار ، شکل پذير با قابليت تورق و مفتول شدن و اجراي تزئينات مختلفي چون مشبک کاري ، قلمزني ، حکاکي ، فلزکوبي ، ترصيع و کنده کاري است ، رواج يافت .
درطول تاريخ درکنار ديگر کاربردهاي مس ، از اين فلز جهت ضرب سکه نيز استفاده شده است ، اوج هنر فلزکاري دوره اسلامي مربوط به سلجوقيان است که در اين دوره زنجان در کنار مراکزي چون خراسان ، موصل ، همدان ، ري و اصفهان يکي از مهمترين قطبهاي فلزکاري محسوب مي شد و در اين دوره زنجان بعنوان يکي از مهمترين مراکز تهيه ظروف مرصع کاري شده ، مطرح بود .
در دوره ايلخاني با توجه به نزديکي پايتخت حکومت ايلخانان به زنجان و توجه حکمرانان ايلخان به فلزکاري و نيز وجود گوي هاي مرصع نقره کوب ، مربوط به اين دوره که نام "سلطان اولجايتو" در آن حک شده مي توان موقعيت فلزکاري در دوره مزبور را تصور کرد .
ظروف مسي درزمان حاضر با استفاده از ورق مس و روش چکش کاري گرم و سرد ساخته مي شود که فرم دهي ورق مس به روش چکش کاري ، دندانه دار کردن لبه هايي که به هم متصل مي شوند ، باز کردن دندانه ها به روي هم ، چفت کردن و چکش کاري آنها ، اضافه کردن بار "تنه کار و برنج" و گرم کردن وچکش کاري مجدد آن مهمترين مراحل کار مسگري است .
با وجود پيشنيه ي غني اين صنعت دستي در زنجان متأسفانه ، هنر مسگري در اين شهر طي دو دهه اخير به دلايل مختلفي دچار افول تأمل برانگيزي شده است .
مسافراني که نام و هنر مشهور مسگري زنجان را از بزرگان خود به ياد دارند و زماني پس از چاقو ، صنايع مسي اين شهر را به عنوان سوغاتي به همراه مي بردند ، اکنون درگذر از زنجان و يا سفر به اين شهر در يافتن مسگرخانه هاي اين شهر که از بيش از 500 کارگاه تنها نمونه هايي از آن باقي مانده است ، با مشکل مواجه مي شوند .
صداي چکش مسگران در زنجان که تا سالها پيش براي اهالي محلات اين شهر و مسافران نوايي آشنا بود امروز جاي خود را به فرياد ميوه فروشان و حراجي هاي خرده فروش داده است .
پس از قرنها تلاش در جهت تکامل اين صنعت و ساخت و ساز 40 تا 45 نوع ظروف مسي از جمله : آفتابه ، تيان ، طشت ، تونگ ، حناخور و روشل ؛‌ توسط هنرمندان مسگر زنجاني ، با تغييرات شرايط اقتصادي ، فرهنگي و اجتماعي و مدرنيزه شدن توليد اين صنعت که روزگاري مانند نگين برعرصه تمدن اين شهر مي درخشيد ، ناکام از انتقال آموخته هاي خود به نسلهاي بعدي گوشه نشيني اختيار کرده است .

بازگشت

ظروف مسی ، صنایع دستی ، صنایع دستی استان زنجان ، استان زنجان ، ماهیتابه مسی ، قابلمه مسی ، قابلمه چک

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی

نظرات کاربران
نام:  
ایمیل:  
متن دیدگاه:

 
کانال تلگرام فروشگاه اینترنتی شُوال