عنوان مقاله
مدیر سایت     تاریخ و زمان درج     1394/12/19     12:43:37 انتشار این فایل

مسجد میرزائی زنجان ، مسجدی با پنج محراب

مسجد میرزائی  زنجان ، مسجدی با پنج محراب

مسجد میرزائی نجفی قدیمی ترین مسجد و بنای شهر زنجان می باشد یکی از زیباترین بناهای دوره اسلامی در شهر زنجان می باشد درباره این مسجد برداشت ها و نظرات متفاوتی در رابطه با  زمان ساخت و نحوه احداث وجود دارد

قول نخست :

 این مسجد زیبا و منحصر به فرد پیش از مسجد جامع زنجان احداث شده و به عنوان قدیمی ترین مسجد زنجان پس از حمله مغول به شهر زنجان و ویرانی کامل شهر نخستین بنا مسجد حاج میرزا مهدی است که توسط امیر تیمور گورکانی در زنجان احداث شده است.

قول دوم :

مسجد میرزایی یکی از مساجد تاریخی و قدیمی‌ ترین بنای مذهبی پابرجا در سطح شهر زنجان می‌ باشد که در مجموعه بازار پایین قرار دارد و احتمالاً در حد فاصل اواخر دوران صفویه تا اوایل دوران قاجار احداث شده است.

این مسجد دارای 5 محراب است درباره علت وجود این محراب ها نیز دو قول وجود دارد . عده ای از پژوهشگران بر این عقیده هستند که در آن زمان شهر زنجان دارای مردمی با پنج گروه مذهبی بوده است 4 شاخه اهل سنت و یک  مذهب شیعه جعفری و برای ایجاد وحدت و همدلی بین مردم مسجد را با پنج محراب ساخته بودند و هر گروه از این دسته های مذهبی پشت امام جماعت مربوط به خود به نماز می ایستادند . تا وحدت و یکپارچگی خود را در عین تفاوت های اعتقادی نشان دهند .

عده ای دیگر بر این باور هستند که وجود محراب های متعدد در صحن مسجد صرفاً جهت ایجاد تقارن و زیبایی بیشتر بوده و استفاده دیگری نداشته است .

به هر صورت هر کدام از این گفته ها درست باشد این نکته درباره این مسجد جالب توجه و خاص است . یکی از جاذبه های مهم این مسجد که میتواند گردشگران بیشتری را به زنجان جذب کند، داشتن پنج محراب است که در نوع خود بی نظیر است

معماری و ساختار بنا :

مسجد میرزایی از دو بخش تشکیل گردیده است. بخش نخست معروف به شبستان قدیم است که به فاصله یک رقبه از دکان‌ های بازار قرار گرفته و خود دارای یک واحد شبستان و حیاط می‌ باشد. در ورود به این مسجد ابتدا با سقاخانه به عنوان محلی برای تجدید وضو مواجه میشوی و با باز کردن در اصلی پا به مسجد میگذاری .

شبستان قدیم از ۱۵ چشمه طاق و تویزه پوشانیده شده و طاق‌ های آن از نوع پنج او هفت کند و خوابیده است که این روش موجبات زیبایی هر چه بیشتر شبستان را فراهم نموده است. محراب در راستای قبله با خالی نمودن قسمتی از جرز جنوبی ایجاد شده و در طرفین آن در ورودی از حیاط قرار گرفته که هم اکنون با بالا آمدن سطح حیاط به پنجره تبدیل شده است. کاشی‌ کاری محراب مرمت گردیده و از فرم تزئیناتی خود خارج شده است. در این محراب یک واحد کاشی چهار گوش دیده می‌ شود که به اواخر دوران صفویه تا قبل از دوران قاجار نسبت داده می‌ شود.

بخش دوم مسجد جدید است و در سبک کلی، تقلید ناقصی از مساجد به شیوه چهار ایوانی است و در آن عناصر لازم در مساجد چهار ایوانی از جمله صحن مرکزی، ایوان‌ های چهار گانه، حجره‌ های طلاب، وضو خانه، شبستان زنانه و مردانه وجود دارد. گرداگرد صحن مرکزی مسجد را حجره‌ ها و ایوان‌ های چهارگانه به طور قرینه پوشانیده است. جمعاً ۱۴ واحد حجره در سه طرف صحن مستقر شده و سقف حجرات با استفاده از طاق‌ های نوع کلیل به سبک آذربایجانی پوشانیده شده است. این مسجد به دلیل نزدیکی به مسجد جامع شهر و به احترام آن فاقد گنبد و گلدسته می باشد . در قدیم بر این عقیده بودند که به احترام مسجد جامع شهر هیچ ساختمان و یا مسجدی بلند تر از آن نباید ساخته شود به همین دلیل تمامی بنا ها آن دوره کوتاه تر از مناره های مسجد جامع هستند .

 

این مسجد در بازار پایین شهر زنجان مانند نگینی میدرخشد و همچون سایر مساجد بازار زنجان که به واسطه اتفاق، معروفیت و یا نام امام جماعت آن نامگذاری میشدند، به نام امام جماعت مسجد معروف شده است و بر سر درب آن نیز این نام خودنمایی میکند.

مسجد میرزا مهدی دارای قدمت 900 ساله است و هنوز هم رونق گذشته خود را دارد به ویژه در ایام ماه محرم رفت و آمد مردم به این مسجد افزایش می یابد و نذریهای مختلفی در مسجد از سوی مردم و هئیتهای مذهبی مختلف داده میشود. در سردر این مسجد تاریخ دیگری با عدد ۱۲۸۲ هجری قمری به چشم می‌ خورد. در این قسمت کتیبه‌ ای به خط نستعلیق نیز وجود دارد که بنابر آنچه که از قسمت خوانای آن به‌ دست آمده، شخصی دو قطعه زمین مزرعه و یک قطعه زمین باغی در نهر قاسم‌ آباد و دو قطعه زمین مزرعه در تخت دولابار را وقف مسجد و حجره‌ ها نموده است.

تویزه در تولید فضایی شکوهمند، زیبا و پرجذبه نقشی تعیین‌ کننده دارد و وسیله‌ ای حتی نمادین در مقوله معماری به شمار می‌ رود. تویزه همزمان سه کار اصلی را انجام می‌ دهد: نخست انتقال نیرو های رانشی در طول مسیری که از شکل تویزه داده می‌ شود به نقاط مطمئن. دوم ممکن داشتن تقسیم‌ بندی سطوح قوسی شکل پوشش‌ های گنبدی به پاره‌ هایی چند و سوم آزاد گذاشتن دست معماران در تعیین میزان و شکل خیزی که به پوشش قوسی و گنبدی داده می‌ شود. همچنین در انتهای ضلع شرقی میانسرای مسجد آب انباری وجود دارد که زمان ساخت و الحاق آن به مجموعه بنا نامعلوم می باشد .

نظرات خود را درباره این مقاله برای ما بیان کنید .

پی نوشت :

* تویزه: دنده‌ های اصلی پوشش طاق – لنگه – قالب و قوسی که با گچ و نی ساخته می‌ شود.

 

 

بازگشت

مسجد میرزائی زنجان مسجدی با پنج محراب

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی

نظرات کاربران
نام:  
ایمیل:  
متن دیدگاه:

 
عبدالعزیز قائمی گفته : 1395/03/13تاریخ درج نظر :
با سلام. عکس هایی که به عنوان مسجد میرزایی بالا به اشتراک گذاشته اید به غیر از تصوير چهارم بقیه مربوط به آن مسجد نمی باشند.
مسجد پنج محرابه به نام مسجد میرزایی بالا یا مسجد حاج ميرزا مهدی معروف به مسجد آيت ا... قائمی و مسجد خياطان است. مسجد ميرزايی پايين معروف به مسجد آقا نجفی يا آنجفی است که تصاوير 1 و 3 و 5 مربوط به مسجد ميرزايی پايين است و تصوير 2 مربوط به مسجد خانم می باشد.
مدیرسایت گفته : 1395/03/13تاریخ درج نظر :
بله . ممنون از توجه شما تصاویر اصلاح شد
کانال تلگرام فروشگاه اینترنتی شُوال