عنوان مقاله
مدیر سایت     تاریخ و زمان درج     1395/01/24     21:30:46 انتشار این فایل

سفره خانه سنتی حاج داداش

سفره خانه سنتی حاج داداش

امروز قصد داریم یکی از مکانهای سنتی شهرزنجان را به شما معرفی کنیم . مکانی که علاوه بر بافت سنتی و قدیمی خود امروزه به عنوان یک سفره خانه و چایخانه مورد استفاده قرار میگیرد . حمام حاج داداش یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخی شهر زنجان است که در بازار قدیمی شهر زنجان و روبروی مسجد میرزایی ( قائمی ) واقع شده است سفره‌ خانه حاج داداش در قلب بازار قدیمی زنجان حدود یکصد سال قبل به عنوان حمام احداث شد. هم‌ اکنون با حفظ بافت حمام و اندکی تغییر و ایجاد تزئینات زیبای سنتی به عنوان سفر‌ه‌ خانه برای پذیرایی گردشگران و اهالی شهر استفاده می‌ شود

از سازنده اصلی این بنا اطلاعات دقیقی در دست نیست، ولی به گفته بعضی از سالخوردگان فردی به نام حاج داداش بانی بنا است و از همان زمان حمام فوق به نام حاج داداش مشهور شد. زمان احداث سفره‌ خانه سنتی و بنای تاریخی حاج داداش زنجان اوایل دوره قاجار است. این بنای زیبا ۱۵۰ تا ۲۰۰ سال از دوران صفویه به بعد مرکز داد و ستد و فرهنگ بومی و محلی بوده و مقابل مسجد آیت‌ الله قائمی یکی از مساجد قدیمی و مهم زنجان است.

بنای باشکوه حاج داداش مسافتی حدود ۴۰۰ متر مربع زیربنا در زمینی بالغ بر ۲ هزار و ۵۰۰ متر مربع واقع شده که از سه نقطه می‌ توان به آن رفت و آمد کرد. این مجموعه تا سال ۶۸ به عنوان حمام مورد استفاده قرار می‌ گرفت سپس به مدت ۱۰ سال بدون استفاده ماند تا اینکه از اردیبهشت ماه سال ۷۷ مرمت و بازسازی آن برای تبدیل به مکانی فرهنگی و خدماتی آغاز و در سال ۷۸ به بهره‌ برداری رسید. بنای تاریخی حمام حاج داداش زنجان نشان‌ دهنده آرامش و ذوق هنرمندان ایران چنان فضای مفرح و دلنشینی دارد که انسان را به فکر پیشینیان فرو می‌ برد. با حضور در فضای گرم و صمیمی این سفره‌ خانه و تماشای معماری بی‌ نظیر آن چنان حس آرامش در انسان به وجود می‌ آید که گویی مدت‌ ها منتظرش بوده است.

معماری بنا :

 فضای اصلی این گرمابه شامل هشتی، بینه، میان در، گرمخانه و خلوتی است. زیباترین قسمت این گرمابه فضای بینه آن است که در آن طاق اصلی بر روی چهار ستون سنگی با سرستون‌های مکعبی و بدنه مارپیچی قرار گرفته است. ورودی بنا در ضلح شمالی و رو به مسجد که در ضلع جنوبی قرار دارد می‌باشدورودی بنا از درب چوبی دو لنگه به ضخامت تقریباً سه سانتی متر می‌باشد که چوب آن از درختهای جنگلی تهیه گردیده است . گل میخهای آهنی نیز بر روی درب تزئینات زیبایی به وجود آورده اند . بعد از ورودی به هشتی بنا می‌رسیم که امکان ارتباط و دسترسی به سربینه را فراهم نموده است . در چهار ضلعی هشتی طاقچه -هایی با طاق نماهای جناغی ایجاد گردیده که طاقچه‌های طرفین درب ورودی دارای عمق کمتری نسبت به طاقچه‌های روبرویی خودمی باشند . ازاره‌های هشتی تا ارتفاع دو متری با کاشیهای سرامیکی پوشیده شده است . سقف هشتی گنبدی شکل بوده که در راس گنبد نورگیری با بیش از 60 سامتی متر عمق و 50 سانتی متر قطر ایجاد گردیده است . کف هشتی با یک پله در حدود 10 سانتیمتر از ورودی پایین -تر قرار گرفته ولی هم سطح با کف سربینه می‌باشد . این کف با آجرهایی در ابعاد 20 × 20 سانتی متر ساخته شده و ما بین آجرها را کمتر از دو سانتی متر ملاط قرار گرفته است . حد فاصل بین هشتی و سربینه راهرویی است که دارای طولی نزدیک به دو متر و سقفی به صورت طاق هلالی می‌باشد.

 

سربینه :  رختکن فضاییست مربع شکل با سقفی گنبدی که بر فراز چهار ستون استوار گردیده است . ستونها از سنگ تراورتن سفید بوده و از تزئینات مارپیچی برخوردارندپا ستونها دارای شکل هندسی خاصی نیستند و در کف سربینه محو گردیده کف سربینه نیز مانند هشتی با آجر فرش گردیده و در وسط سربینه حوض هشت ضلعی زیبایی وجود دارد . دقیقاً در بالای حوض فضای گنبدی شکل سقف قرار گرفته که از روشنایی بزرگی برخوردار است . علاوه بر آن نیز سه نورگیر کوچکتر در سه جهت شرق ، غرب و جنوب وجود دارد . این گنبد بر روی 4 طاق بزرگ استوار گردیده که سنگینی طاقها را ستونها متحمل شده اند . در ضلع جنوب غربی سربینه پنج پله ایجاد گردیده که راه ورود به خبّاز خانه را ممکن می‌سازد و با پنج پله دیگر از ضلع غربی خبّاز خانه دسترسی به پشت بام میسر می‌گردد .ادامه کاشیکاری هشتی نیز در فضای داخلی سربینه وجود دارد . امروزه فضای داخلی سربینه با تختهایی برای نشستن ، استراحت و صرف چای پر شده و بر دیوار‌ها و تیرهای حمال و سقف نیز تزئینات مختلف و قاب عکسها قرار گرفته است . بر دو گوشه ضلع شمالی سربینه دو ورودی ایجاد گردیده که ورودی سمت شرقی با 4 پله به داخل آشپزخانه فعلی راه پیدا می‌کند . و از این محل ورود به گرمخانه صورتمی پذیرد.

گرمخانه : بعداز گذر از دو دالان به گرمخانه که فضاییت مربع شکل با چهار ستون قطور هشت ضلعی و با ارتفاعی نزدیک به دو متر می‌رسیم . در وسط هر ضلع گرمخانه فرورفتگیهایی وجود دارد که امروزه محل قرار گرفتن تختها شده است . سقف گرمخانه دارای گنبدهای متعددی می‌باشد که گنبد مرکزی دارای نورگیری دایره -ای شکل می‌باشد . در زیر این گنبد حوض مرکزی گرمخانه قرار گرفته و در چهار گوشه گرمخانه نیز چهار گنبد کوچکتر بر سقف ایجاد گردیده اند.

 

طباخ خانه :  در ضلع شرقی گرمخانه قرار دارد و ورود به آن از گوشه جنوب شرقی گرمخانه میسر است . این ورودی دارای طاق جناغی بوده و بیش از 170 سانتیمتر ارتفاع دارد ، از گوشه جنوب شرقی طباخ خانه نیز دسترسی به بام بنا با هفته پله امکان پذیر می‌گردد . در شمال شرقی گرمخانه ورودی وجود دارد که راه ورودی به خلوتی سابق و سرویسهای بهداشتی فعلی است در شمال غربی گرمخانه خلوتی دیگری بوده که فعلاً مسدود است .

 مصالح بنا :  با توجه به شواهد عینی ، عمده مصالح بکار فته در بنا همانند سایر ابنیه تاریخی و قدیمی شهرستان شامل لاشه سنگ در پی بنا ، آجرهای 20× 20 مورداستفاده در طاق و تویزه‌ها ، ملاط گچ و آهک ، ساروج و کاشیهای رنگی ولی فاقد نقش ، سنگ تراورتن سفید بکار رفته در ستونها می‌باشند .

تزئینات :  تزئینات بنا فعلاً شامل کاشیکاری در رنگهای متنوعی است که از میان رنگهای فیروزه ای ، آبی روشن ، آبی سیر و زرد بیشتر نمایان است . ستونها نیز دارای تزئینات بصورت خطوط ماپیچی می‌باشند و از یک نیم ستون در گرمخانه بعنوان سکو استفاده شده است . سقف بنا نیز در قسمتهای مختلف دارای تزئینات گچ کاری می‌باشد .

 

سیستم آبرسانی : آب مورد نیاز این گرمابه ، از طریق دو و یا سه چاه ایجاد شده در ضلع شرقی بنا تامین می‌شده است . آب لازم بوسیله دلو از چاه بالا کشیده می‌شده و سپس داخل حوضچه ای که بوسیله تنبوشه( لوله‌های سفالی ) به گرمخانه و سربینه متصل بوده ، ریخته می‌شده است .

سیستم گرمایش و مواد گرمازا :  در رابطه با سیستم گرمایش و مواد گرما زا ذکر این نکته که از طریق سوزاندن فضولات حیوانات و احتمالاً چوب صورت می‌پذیرفته است.

امیدواریم با حضور در این مکان اوقات خوشی را سپری نمایید ناگفته نماند که کیفیت غذاهای این مکان نیز بسیار بالا بوده و مطمئناً از حضور در این محل و غذا خوردن در آن پشیمان نخواهید شد

 

بازگشت

سفره خانه سنتی حاج داداش زنجان
سفره خانه سنتی حاج داداش زنجان
سفره خانه سنتی حاج داداش زنجان
سفره خانه سنتی حاج داداش زنجان

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی

نظرات کاربران
نام:  
ایمیل:  
متن دیدگاه:

 
کانال تلگرام فروشگاه اینترنتی شُوال